Verder dan Vivaldi: het programma

Waarom het programma wisselt

De organisator noemt een lange lijst stukken, en een concert van een uur kan ze niet allemaal spelen. Programma's kunnen per datum verschillen; de agendapost voor uw datum vermeldt wat er gepland is. Gebruik de onderstaande lijst als leidraad voor wat het concert kan bevatten. Elk hier genoemd stuk is een bekend werk, vaak oorspronkelijk voor andere bezetting geschreven, dus voor strijkers is het arrangement net zo belangrijk als de oorspronkelijke partituur.

Vivaldi zelf

Het concert ontleent zijn naam aan Antonio Vivaldi, geboren in Venetië in 1678, die het grootste deel van zijn belangrijkste werken schreef aan het Ospedale della Pietà. Zijn Vier jaargetijden verschenen in druk in 1725, en het programma noemt de eerste twee, Lente en Zomer. Vivaldi's muziek vormt het kader van de avond, en de stukken van de andere componisten zijn gekozen om daarbij aan te sluiten. Een aparte gids legt uit hoe de twee concerto's in elkaar zitten.

Lees verder: Vivaldi's Vier jaargetijden uitgelegd

Pachelbel en Bach

Pachelbels Canon in D werd geschreven voor drie violen en continuo en was oorspronkelijk gekoppeld aan een gigue. De datum is onbekend, ergens tussen 1680 en 1706, en het stuk werd beroemd na een opname uit 1968. Bachs Air komt uit zijn Orkestsuite nr. 3 in D majeur. Het kreeg de naam Air on the G String nadat violist August Wilhelmj het in 1871 bewerkte voor soloviool en het naar C majeur transponeerde, zodat de solist alles op de G-snaar kon spelen.

Handel en Schubert

De stukken voor sopraan zijn de meest waarschijnlijke plek om deze twee tegen te komen. Handels Ombra mai fù komt uit de opera Serse uit 1738, waarin Xerxes de schaduw van een plataan bewondert; de rol werd geschreven voor een sopraancastraat en het stuk wordt vaak Handels Largo genoemd. Schuberts Ave Maria begon in 1825 als Ellens dritter Gesang, een lied op een Duitse versie van regels uit Scotts Lady of the Lake. De Latijnse gebedstekst werd er later op de melodie gezet.

Mozart

Het Lacrimosa maakt deel uit van Mozarts Requiem in D mineur. Mozarts dood op 5 december 1791 liet het werk onvoltooid, en in dit deel eindigt zijn eigen handschrift na acht maten, waarna andere musici de partituur voltooiden. De organisator noemt ook een divertimento van Mozart in D majeur, een licht soort stuk dat voor vermaak werd geschreven. Mozarts muziek past goed bij een strijkersensemble, en het Lacrimosa in een kerk komt zo dicht bij de oorspronkelijke setting als de meeste concerten komen.

Luisteren naar een gemengd programma

Een concert dat van Vivaldi naar Ravel gaat, doorkruist ongeveer twee eeuwen muziek. De vroegste stukken, van Vivaldi, Pachelbel en Bach, behoren tot de barokperiode, dezelfde tijd als de kerk. Ook Handels aria is barok, Mozart en Beethoven behoren tot de klassieke periode, Schubert tot de vroege romantiek en Ravel tot de 20e eeuw. Als u het programma in chronologische volgorde leest, hoort u hoe één enkele kerk muziek uit heel verschillende werelden kan herbergen.

Beethoven en Ravel

Beethovens Vijfde Symfonie werd gecomponeerd in 1804 tot 1808 en voor het eerst uitgevoerd op 22 december 1808 in Wenen. Het programma noemt het Allegro, het eerste deel met de beroemde vier noten aan het begin. Ravels Boléro dateert uit 1928 en werd besteld door danseres Ida Rubinstein; het ging op 22 november 1928 in première aan de Opéra van Parijs. Het herhaalt één ritme en wordt gestaag luider, en een volledige uitvoering duurt ongeveer 15 minuten, dus concertversies kunnen korter zijn.