Poza Vivaldim: program

Dlaczego program się zmienia

Organizator wymienia długą listę utworów, a godzinny koncert nie jest w stanie wykonać ich wszystkich. Programy mogą się różnić między terminami, a wpis w kalendarzu na wybrany dzień zawiera listę planowanych utworów. Poniższą listę należy traktować jako wskazówkę co do możliwego repertuaru koncertu. Każdy wymieniony tu utwór to dobrze znane dzieło, wiele z nich powstało z myślą o innych obsadach, dlatego w przypadku smyczków aranżacja ma znaczenie równie duże jak oryginalna partytura.

Sam Vivaldi

Koncert zawdzięcza swoją nazwę Antoniemu Vivaldiemu, urodzonemu w Wenecji w 1678 roku, który większość swoich najważniejszych dzieł napisał w Ospedale della Pietà. Jego Cztery pory roku ukazały się drukiem w 1725 roku, a program wymienia dwie pierwsze — Wiosnę i Lato. Muzyka Vivaldiego stanowi ramę wieczoru, a utwory pozostałych kompozytorów dobrano tak, by z nią współbrzmiały. Osobny przewodnik wyjaśnia, jak funkcjonują oba koncerty.

Czytaj dalej: Cztery pory roku Vivaldiego — objaśnienie

Pachelbel i Bach

Pachelbel's Canon in D powstał na trzy skrzypce i continuo, a pierwotnie łączono go z gigą. Data powstania nie jest znana — przypada gdzieś między 1680 a 1706 rokiem — a sławę przyniosło mu nagranie z 1968 roku. Air Bacha pochodzi z jego III Suity orkiestrowej D-dur. Nazwę Air na strunie G zyskał, gdy skrzypek August Wilhelmj opracował go w 1871 roku na skrzypce solo, przenosząc go do C-dur, aby solista mógł zagrać całość na strunie G.

Handel i Schubert

Arie sopranowe to najpewniejsze miejsce, by spotkać tych dwóch kompozytorów. Ombra mai fù Handla pochodzi z opery Serse z 1738 roku, w której Kserkses zachwyca się cieniem platanu; rola została napisana dla kastrata-sopranisty i często nazywa się ją Largo Handla. Ave Maria Schuberta powstało w 1825 roku jako Ellens dritter Gesang — pieśń do niemieckiej wersji fragmentów poematu Lady of the Lake Waltera Scotta. Łacińskie słowa modlitwy dopisano do melodii później.

Mozart

Lacrimosa należy do Requiem d-moll Mozarta. Śmierć Mozarta 5 grudnia 1791 roku pozostawiła dzieło niedokończone — w tej części jego własny zapis kończy się po ośmiu taktach, a partyturę dokończyli inni muzycy. Organizator wymienia także divertimento Mozarta D-dur, lekki rodzaj utworu pisany dla rozrywki. Muzyka Mozarta doskonale pasuje do zespołu smyczkowego, a Lacrimosa w kościele jest tak blisko pierwotnego kontekstu wykonania, jak to tylko możliwe podczas większości koncertów.

Słuchanie zróżnicowanego programu

Koncert, który prowadzi od Vivaldiego do Ravela, obejmuje około dwóch stuleci muzyki. Najwcześniejsze utwory — Vivaldiego, Pachelbela i Bacha — należą do epoki baroku, tej samej co kościół. Aria Handla również jest barokowa, Mozart i Beethoven reprezentują klasycyzm, Schubert wczesny romantyzm, a Ravel XX wiek. Czytając program w porządku chronologicznym, usłyszysz, jak jeden kościół może gościć muzykę z bardzo różnych światów.

Beethoven i Ravel

V Symfonia Beethovena powstała w latach 1804–1808, a po raz pierwszy zabrzmiała 22 grudnia 1808 roku w Wiedniu. Program wymienia jej Allegro — pierwsze ogniwo ze słynnym czteronutowym otwarciem. Boléro Ravela pochodzi z 1928 roku i powstało na zamówienie tancerki Idy Rubinstein; premiera odbyła się w Opéra de Paris 22 listopada 1928 roku. Utwór powtarza jeden rytm i stopniowo narasta, a pełne wykonanie trwa około 15 minut, więc wersje koncertowe bywają krótsze.